Abstract
AIM: The aim of this study was to determine the frequency with which antibiotics were sold without a prescription, to examine factors related to such practices and to determine the appropriateness of antibiotics sold with a prescription in Sanliurfa city center in Turkey.
METHOD: This cross-sectional study was carried out between September and December 2010, on patients who visited the pharmacies to ask for antibiotics with or without prescription. To determine the research sample the cluster sampling method was used and from 186 pharmacies, 25 pharmacies were selected at random. The pharmacies were visited and asked to complete a structured questionnaire.
RESULTS: 373 patients obtained antibiotics from pharmacies. The patients who received antibiotics by prescription comprised 98.6% (n=359) of all patients. A total 36 different antibiotics had been prescribed to the patients. Inappropriate prescription of antibiotics was documented in 63.7%. The most-prescribed antibiotic was co-amoxiclav (28.8%). The rate of inappropriate antibiotic prescriptions with the diagnosis of upper respiratory tract infection (77.8%) was highest, while the rate was lowest with the diagnosis of urinary tract infection (23.3%) (χ2: 68.8, P<0.001). The rate of inappropriate prescribed antibiotics in state hospitals (53.7%) was lower than the rate in primary health care centers (72.1%) and private hospitals and clinics (64.7%) (χ2: 10.4, P=0.05). There was no diagnosis of infection in 17 (4.7%) patients with prescriptions.
CONCLUSION: These results indicate that the use of antibiotics without prescription was low, while the rate of inappropriate antibiotic use was high in Sanliurfa. The use of antibiotics without prescription can potentially be prevented through interventions in the healthcare system. To prevent inappropriate antibiotic prescription, improvements to physicians’ education must be implemented, even after graduation.

Şanlıurfa’da Reçetesiz Antibiyotik Sıklığı ve Reçetelenen Antibiyotiklerin Uygunluğu

Özet
AMAÇ: Bu çalışmada, Şanlıurfa ilinde reçetesiz satılan antibiyotik sıklığının ve ilişkili risk faktörlerinin saptanması ve reçetelenen antibiyotiklerin tanıya göre uygunluğunun belirlenmesi amaçlandı.
YÖNTEM: Kesitsel tipteki bu çalışma, Eylül-Aralık 2010 tarihlerinde, eczanelere reçeteli veya reçetesiz antibiyotik almak için gelen hastalarda yapıldı. Araştırmanın evreni küme örnekleme metodu ile belirlendi ve 186 eczaneden 25 eczane basit rastgele yöntemle seçildi. Eczaneler araştırmacı tarafından ziyaret edildi. Anket formları katılımcılar tarafından dolduruldu.
BULGULAR: Eczanelerden 373 antibiyotik talebi değerlendirildi. Hastaların %98.6’sı (n=359) antibiyotikleri reçete ile almışlardı. Hastalara 39 farklı antibiyotik reçete edilmişti. Reçetelenen antibiyotiklerin %63.7’si uygun değildi. En sık reçetelenen antibiyotik ko-amoksilav idi. Antibiyotiklerde uygunsuzluk solunum yolu infeksiyonu tanısı konan reçetelerde en yüksek (%74.3) iken idrar yolu infeksiyonu tanısında (%23.3) en düşük olarak tespit edildi (χ2: 68.8, P<0.001). Kamu hastanelerinde reçetelenen antibiyotik uygunsuzluğu (%53.7), sağlık ocaklarından (%72.1) ve özel sağlık kuruluşlarından (%64.7) daha düşük olarak saptandı (P<0.05). Reçetelerin %4.7’sinde antibiyotik yazılmasına karşın infeksiyonla ilişkili bir tanı yoktu.
SONUÇ: Şanlıurfa’da reçetesiz antibiyotik kullanımının oldukça az, ancak uygunsuz antbiyotik kullanımının yüksek olduğu saptandı. Reçetesiz antibiyotik kullanımı sağlık sistemindeki düzenlemeler ile önlenebilir. Özellikle hekimlerin akılcı antibiyotik kullanımı konusundaki bilgilerinin pekiştirilmesi ve mezuniyet sonrasında eğitimlerin devam ettirilmesi gereklidir.